परिवर्तनको लागि रंगमञ्‍च आवश्यक छ

युवराज शर्मा 

गाउँमा रहेर निरन्तर रंगकर्म गरिरहेका रंगकर्मी युवराज शर्मा  सोलुखुम्बु जिल्लाको नेचा सल्यास गाउँपालिका वडा नम्बर ३ मा बस्छन्। बाबु भवानीशंकर शर्मा र आमा ओमकुमारी शर्माको कोखबाट जेठो सन्तानका रुपमा जन्मिएकायुवराज समाज रुपान्तरणकै निम्ति गाउँमा रहेर रंगमञ्‍चको विकास गर्ने सोचमा रहेका छन् । उनले हालै मण्डला थिएटर नेपालले आयोजना गरेको तीन हप्ते नाटक निर्देशन वर्कशप लिएर गाउँ फर्कने क्रममा उनीसँग  चेतन आङ्गथुपो ले गरेको कुराकानीको संपादित अशं :

कहिलेबाट रंगमञ्‍चमा काम गर्नु भो ?

गाउँघरमा हुने सामान्य मेलापात, हाटबजार, विभिन्न सांकृतिक कार्यक्रम हुँदै २०५३ सालमा मेरो आफ्नै लेखन तथा निर्देशनमा ‘अधुरो सपना’ नाटक मञ्‍चन गरेसँगै मेरो रंगमञ्‍चको यात्रा औपचारिक सुरु भयो । त्यसपछि २०५४ सालमा  ‘हरियाली वातावरण’, २०५६ सालमा ‘पदेशी छोरो’, २०६० सालमा ‘परिवर्तन’ नाटक निर्देशन गरेँ । २०७१ सालमा मण्डला थियटर नेपालको नाटक ‘मितज्यू’ लाई सोलुखुम्बु जिल्लामा नै पहिलो पटक ब्ल्याकबक्स भित्र (आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गरी ) ९ सो प्रदर्शन गरियो । त्यसपछि २०७२ सालमा ‘मैले हिँडेका बाटाहरु’ नामक नाटक निर्देशनपछि केही वर्ष ग्याप भइयो, अहिले निरन्तर छु ।

रंगमञ्‍चमा काम गर्ने प्रेरणा केलाई लिनु हुन्छ ?

सुरुमा त गाउँमा हुने नाचगानहरु हुँदा रमाइलोको लागि सहभागी हुने गरिन्थ्यो । पछि अलिबुझ्‍ने भएपछि समाजमा हुने सामाजिक भेदभाव देखि विभेद, सामाजिक कुरितीसम्मले छुन थाल्यो । अनि यसलाई हटाउन जनचेतनामुलक कार्यक्रम गर्नुपर्छ भन्ने उद्देश्यले मैले एउटा माध्यमको रुपमा नाटकलाई छाने र केही नाटकहरु लेखन तथा निर्देशन गरें । त्यति बेलाको मेरो उद्देश्य नितान्त रुपमा समाजको परिवर्तन नै थियो । यसरी हेर्दा मेरो प्रेरणा भनेका समाजका विभेद, भेदभाव र विकृति–विसंगति नै हुन् ।

तपाईंले संस्था स्थापना नै किनगर्नुभयो  ?

हामीले अनौपचारीक रुपमा त पहिलैबाट काम गर्दै नै आएका थियौं । विस्तारै नाटकको विकासका लागि औपचारिक रुपमा नै संगठित हुनुपर्ने आवश्यकता महसुस गरियो । र हामीले २०७२ सालमा ‘सगरमाथा नाट्य समुह’ नाममा संस्था दर्ता गर्‍यौं । विशुद्ध रुपमा नाटकमा काम गर्ने यो नै सोलुखुम्बुको पहिलो नाटक संस्था पनि हो ।

नाट्य समुहले के के काम गर्दै आएका छन् ?

विभिन्न समयमा जनचेतनाम”लक सडक नाटक प्रस्तुत गर्ने गरेका छौं। स्थानीय स्रोत र साधन प्रयोग गरेर आधुनिक नाटक मञ्चन गर्दै आएका छौं । विभिन्न साँस्कृतिक कार्यक्रम साथै स्थानीय स्तरमा भएका कलाकारको क्षमता वृद्धिका लागि वर्कशप तथा गोष्ठीको समेत आयोजना गर्ने गरेका छौं ।

रंगमञ्चले समाजमा कस्तो भूमिका खेलेको हुन्छ ?

समाज परिपर्तनमा समुदायकै बढि चासो भएको पाइन्छ । त्यसमा रंगमञ्च मार्फत देखाइने विभिन्न समाजमा घटेका घटनाहरुका सकरात्मक तथा नकरात्मक असरहरुले गाउँमा प्रभाव पारेको हुन्छ । समुदायका मानिसहरु र रंगमञ्चबीचको अन्तरक्रियाले सामाजिक घटनाक्रमहरुलाई हेर्ने दृष्टिकोणमा परिवर्तन गरेको छ । मानिसहरुमा उत्सुकता थपेको छ  । जसले मानिसमा हुने बुझाइको तहलाई विकास गरेको छ । समाजका धेरै सामाजिक मुद्धाहरुलाई नाटकले उठाउने गर्छ र त्यसले पारेको असरलाई जस्ताको तस्तै देखाउँछ । जसले हाम्रो सामाजिकआर्थिक स्थितिलाई समेत चित्रित गरेको हुन्छ । यसरी हेर्दा समाज रुपान्तरणमा रंगमंचले महत्वपुर्ण भूमिका खेलेको पाइन्छ ।

रंगमञ्‍च किन गर्न आवश्यक छ ? 

रंगमञ्‍च भनेको समाजको ऐना हो । यसले समाजमा भएका राम्रा नराम्रा पक्षलाई प्रस्तुत गरेर राम्रा कामलाई प्रोत्साहन र नराम्रा कामलाई निरुत्साहित गर्दछ । यसले समाजमा हुने समस्याका कारणलाई खोजी गर्छ र केही हदसम्म समस्या निराकारणका उपायहरु समेत खोजि गर्दछ । यसरी हेर्दा समग्र समाज परिवर्तनका लागी रंगमञ्‍च गर्न आवश्यक छ ।

साभार - नयाँ बुलन्द डट कम 

अन्तरवार्ता

सेयर गर्नुस्